Trójglicerydy – jaka jest norma i kiedy wynik jest niepokojący?

Odebrałaś wyniki badań krwi i zastanawiasz się, czym są trójglicerydy? A może lekarz w gabinecie wspomniał, że warto sprawdzić lipidogram, a Ty nie jesteś pewna, od czego zacząć? W takim razie dobrze trafiłaś. W tym artykule wyjaśniamy, czym są trójglicerydy i jaka norma obowiązuje u dorosłych. Podpowiadamy również, czy podwyższony wynik trójglicerydów powinien zaniepokoić.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Czym są trójglicerydy?
• Jaka jest prawidłowa norma trójglicerydów u dorosłych?
• Jakie są najczęstsze przyczyny podwyższonych trójglicerydów?
• Jak sprawdzić poziom trójglicerydów?
• Co zrobić, gdy wynik jest nieprawidłowy?

Niewątpliwie o trójglicerydach mówi się rzadko, ponieważ to cholesterol zwykle bywa najczęstszym tematem rozmów dotyczących metabolizmu i ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Tymczasem to właśnie podwyższone trójglicerydy mogą być pierwszym sygnałem, że coś w naszym organizmie zaczyna szwankować. Dowiedz się, jak dieta bogata w cukry, brak aktywności fizycznej czy nadużywanie alkoholu mogą wpływać na poziom trójglicerydów we krwi.

Trójglicerydy – co to takiego i jaką pełnią rolę w organizmie?

Zastanawiasz się, czym właściwie są trójglicerydy? Są to związki zbudowane z glicerolu i kwasów tłuszczowych, które stanowią główny składnik tkanki tłuszczowej – czyli miejsca, gdzie organizm magazynuje energię. Trójglicerydy powstają zarówno z tłuszczów dostarczanych z dietą, jak i z nadmiaru węglowodanów – czyli w sytuacji, gdy spożywamy więcej kalorii, niż jesteśmy w stanie zużyć. Trójglicerydy stanowią ważne źródło energii między posiłkami i podczas głodu.

Trójglicerydy – obok cholesterolu całkowitego oraz jego frakcji HDL i LDL – stanowią jeden z podstawowych parametrów ocenianych w badaniu profilu lipidowego. Problem pojawia się wtedy, gdy ich stężenie jest podwyższone. Warto wiedzieć, że stężenie trójglicerydów długotrwale przekraczające normę, zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, a w skrajnych przypadkach, przy bardzo wysokim stężeniu trójglicerydów, może wystąpić ostre zapalenie trzustki.

Czytaj też: Nadciśnienie tętnicze – warunki skutecznej kontroli ciśnienia

Trójglicerydy – norma u dorosłych. Jakie wartości są prawidłowe?

Za prawidłową wartość uznaje się wynik poniżej 150 mg/dl w badaniu wykonywanym na czczo. Każdy wynik powyżej 150 mg/dl na czczo świadczy o hipertrójglicerydemii – czyli stężeniu trójglicerydów przekraczającym normę – i wymaga modyfikacji stylu życia oraz konsultacji lekarskiej. Szczególnie dotyczy pacjentów np. z cukrzycą typu 2, z nadwagą.

Przeczytaj też: Najlepsze techniki relaksacyjne przy nadciśnieniu tętniczym – jak zadbać o zdrowie psychiczne?

Podwyższone trójglicerydy – najczęstsze przyczyny nieprawidłowego wyniku

Wysokie stężenie trójglicerydów we krwi najczęściej wynika z nieprawidłowego stylu życia. Największy wpływ ma dieta bogata w cukry proste – słodycze, słodkie napoje, białe pieczywo czy produkty zawierające syrop glukozowo-fruktozowy. Nadmiar fruktozy sprzyja zwiększonej produkcji trójglicerydów w wątrobie. Również alkohol może znacząco podnosić poziom trójglicerydów we krwi.

Nie bez znaczenia pozostaje także nadwaga, otyłość i brak ruchu. Nadmiar tkanki tłuszczowej, szczególnie brzusznej, może wiązać się z zaburzeniem metabolizmu lipidów, a brak regularnej aktywności fizycznej sprzyja ich gromadzeniu się we krwi.

Podwyższone stężenie trójglicerydów może być również związane z występowaniem różnych chorób. Często występują u osób z cukrzycą typu 1 i typu 2 oraz w zespole metabolicznym. Mogą też towarzyszyć niedoczynności tarczycy, niewydolności nerek czy zespołowi nerczycowemu.

Współwystępowanie zwiększonego stężenia trójglicerydów, niskiego stężenia HDL i nieprawidłowej struktury LDL jest zaburzeniem określanym dyslipidemią aterogenną. Najczęściej dotyczy osób z otyłością i cukrzycą typu 2 i wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Lipidogram a trójglicerydy – na czym polega badanie i jak się przygotować?

Aby sprawdzić poziom trójglicerydów, należy wykonać lipidogram, czyli badanie służące do oceny gospodarki lipidowej, określane także jako profil lipidowy lub panel lipidowy. Jest to badanie krwi, które najczęściej obejmuje oznaczenie stężenia pięciu parametrów: cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, cholesterolu HDL, trójglicerydów oraz cholesterolu nie-HDL. Panel lipidowy służy przede wszystkim ocenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i jest podstawowym narzędziem diagnostyki zaburzeń gospodarki lipidowej.

Cholesterol całkowity, frakcje LDL i HDL cholesterolu oraz trójglicerydy standardowo oznacza się we krwi pobranej po 12–14 godzinach od ostatniego posiłku, czyli na czczo. Pobieranie próbki na czczo nie jest jednak konieczne w badaniach przesiewowych i przy ogólnej ocenie ryzyka. Wyjątek stanowi kontrola leczenia u pacjentów z hipertrójglicerydemią – w tym przypadku badanie na czczo jest nadal zalecane.

Profil lipidowy możesz zbadać bezpłatnie u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub w ramach programu profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK) finansowanego przez NFZ.

Podwyższone trójglicerydy – co robić, gdy wynik jest nieprawidłowy?

W wielu przypadkach podwyższony poziom trójglicerydów we krwi można skutecznie obniżyć zmianą stylu życia. U wielu osób sama modyfikacja diety i aktywności fizycznej pozwala zredukować trójglicerydy o 20–50%. Co konkretnie pomaga?

Zadbaj o dietę. Ogranicz cukry proste, słodkie napoje, białą mąkę i żywność przetworzoną. Warto zadbać o regularne spożywanie tłustych ryb morskich (np. łososia, śledzia, makreli czy sadrynek) bogatych w kwasy omega-3 – co najmniej dwa razy w tygodniu. Do jadłospisu włącz także olej rzepakowy i oliwę z oliwek, orzechy, pestki, warzywa i produkty pełnoziarniste. Spożywaj produkty bogate w błonnik – płatki owsiane, brązowy ryż, nasiona roślin strączkowych.

Ogranicz alkohol. Przy zwiększonym stężeniu trójglicerydów zaleca się ograniczenie lub całkowite odstawienie alkoholu – poprawa wyników następuje stosunkowo szybko.

Ruszaj się regularnie. Minimum 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo to zalecenie, które realnie wpływa na poprawę parametrów lipidowych.

Zadbaj o prawidłową masę ciała. Redukcja masy ciała nawet o 5-10% może znacząco obniżyć poziom trójglicerydów.

Sprawdź też: Migotanie przedsionków u kobiet po 50

Trójglicerydy to parametr, który wiele mówi o kondycji Twojego układu sercowo-naczyniowego. Niestety łatwo go zbagatelizować, bo zazwyczaj nie daje żadnych objawów. Tymczasem przewlekle podwyższony poziom trójglicerydów zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do poważnych powikłań. Dobra wiadomość jest taka, że masz realny wpływ na swoje wyniki – poprzez dietę, aktywność fizyczną i rezygnację z alkoholu. Zawsze skonsultuj jednak swoje wyniki badań z lekarzem, może on uznać, że oprócz zmiany diety i stylu życia konieczna będzie farmakoterapia.