PCOS (zespół policystycznych jajników) – objawy, diagnostyka i leczenie

Zespół policystycznych jajników (ang. polycystic ovary syndrome) to jedna z najczęstszych przyczyn  zaburzeń miesiączkowania i niepłodności u kobiet w wieku rozrodczym. Szacuje się, że PCOS może dotyczyć nawet 13% pań. Sprawdź w artykule, jak objawia się to schorzenie i czy można je skutecznie leczyć.

Z tekstu dowiesz się:

• Jakie są charakterystyczne objawy PCOS?
• Jak wykryć zespół policystycznych jajników?
• PCOS – jak leczyć to schorzenie?
• Czy z PCOS można zajść w ciążę?

PCOS jest złożonym schorzeniem, którego przyczyny wciąż nie są do końca poznane. Specjaliści twierdzą, że za wystąpienie objawów mogą odpowiadać czynniki metaboliczne, genetyczne, endokrynologiczne i środowiskowe, a nawet niedobór witaminy D3. Najbardziej narażone na wystąpienie PCOS są kobiety z nadwagą i otyłe, prowadzące niezdrowy tryb życia, a także te, u których wcześnie rozpoczęło się dojrzewanie. Przeczytaj w artykule, na podstawie jakich symptomów rozpoznaje się zespół policystycznych jajników. Poznaj również kilka wskazówek, które mogą pomóc Ci poczuć się lepiej.

PCOS: objawy typowe dla zespołu policystycznych jajników

Zespół policystycznych jajników to schorzenie, które swoją nazwę wzięło od charakterystycznego obrazu jajników w badaniu ultrasonograficznym. Na USG widać bowiem, że są one pełne pęcherzyków. Typowych objawów PCOS jest jednak o wiele więcej.

Zazwyczaj kobiety mają nieregularne, często bezowulacyjne cykle miesiączkowe, co może skutkować trudnościami w zajściu w ciążę. Zaburzenia hormonalne w zespole policystycznych jajników, polegające na nadmiernej produkcji męskich hormonów płciowych (tzw. androgenów), prowadzą również do hirsutyzmu, czyli nadmiernego owłosienia w nietypowych dla kobiet miejscach (np. w okolicach twarzy, na piersiach czy plecach), trądziku oraz nadmiernego przetłuszczania się skóry i włosów.

U wielu kobiet obserwuje się także problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała oraz zwiększone ryzyko insulinooporności i cukrzycy typu 2. Zdarza się, że panie z PCOS doświadczają wahań nastroju, zmęczenia i problemów ze snem, a nawet depresji, co jest związane z często negatywnym postrzeganiem własnego ciała i obniżeniem samooceny oraz poczuciem braku kontroli nad własnym zdrowiem.

Warto pamiętać, że symptomy PCOS mogą mieć różne nasilenie – u niektórych pacjentek są dosyć łagodne, u innych potrafią wpływać na codzienne życie. Jeżeli zauważysz u siebie powyższe objawy, warto je skonsultować z ginekologiem lub ginekologiem endokrynologiem.

Przeczytaj też: Miesiączka już nie jako bolączka?

PCOS – diagnostyka schorzenia

Rozpoznanie zespołu policystycznych jajników polega na dokładnym wywiadzie lekarskim, wykonaniu odpowiednich badań hormonalnych oraz ultrasonografii jajników. Istotne jest, aby diagnostyka była kompleksowa i uwzględniała objawy kliniczne, obrazowe oraz wyniki badań laboratoryjnych (wykonywanych w pierwszej fazie cyklu – najlepiej między 3. a 5. dniem od pierwszego dnia miesiączki). Dzięki temu możliwe jest dobranie skutecznego i bezpiecznego leczenia, a także wykluczenie innych chorób, które mogą dawać podobne symptomy co PCOS (np. choroby tarczycy, przysadki czy nadnerczy).

Specjalista do postawienia diagnozy opiera się na tzw. kryteriach rotterdamskich. Aby można było stwierdzić u Ciebie zespół policystycznych jajników, muszą wystąpić 2 z 3 poniższych kryteriów:

• objawy związane ze zwiększeniem stężenia androgenów we krwi,
• brak owulacji lub jej rzadkie występowanie,
• policystyczny obraz jajników w USG przezpochwowym.

W 2023 roku zaktualizowano międzynarodowe wytyczne dotyczące rozpoznawania zespołu policystycznych jajników. Wprowadzone zmiany doprecyzowują dotychczasowe kryteria rotterdamskie i pomagają w bardziej trafnej diagnostyce. Podstawowa zasada rozpoznawania PCOS – pomimo tych modyfikacji – pozostaje niezmienna. Nadal konieczne jest stwierdzenie spełnienia co najmniej dwóch z trzech kryteriów diagnostycznych (po wykluczeniu innych przyczyn obserwowanych zaburzeń).

PCOS leczenie: jak postępować?

Niestety zespołu PCOS nie można wyleczyć. Jeśli jednak lekarz stwierdził u Ciebie to schorzenie, możesz spróbować skutecznie poradzić sobie z dolegliwościami, których doświadczasz.

Leczenie PCOS zależy od objawów i planów rozrodczych pacjentki. W przypadku kobiet, które chcą powiększyć rodzinę, stosuje się leki wspomagające owulację, a w trudniejszych przypadkach – zabieg chirurgiczny w celu jej stymulacji. U pacjentek, które nie planują ciąży, terapia hormonalna może pomóc w regulacji cyklu miesiączkowego, zmniejszeniu nadmiernego owłosienia i poprawie kondycji skóry.

Ważnym elementem leczenia jest również zmiana Twojego stylu życia na zdrowszy. Dieta w PCOS musi być bogata w produkty o niskim indeksie glikemicznym. Zadbaj więc o regularne, zbilansowane posiłki, które będą dostarczać Ci porcję potrzebnych witamin i składników mineralnych. Na talerz powinny trafiać m.in.:

• warzywa i owoce,
• produkty bogate w błonnik i o niskim indeksie glikemicznym,
• ryby,
• chude mięso,
• drób.

Aby skomponować wartościowy jadłospis, możesz skonsultować się z dietetykiem. Warto też postawić na regularną aktywność fizyczną (przynajmniej 3-4 razy w ciągu tygodnia), która będzie wspierała redukcję nadmiernej masy ciała.

Czytaj też: Jak rozmawiać z partnerem o chorobie ginekologicznej?

PCOS a ciąża – co warto wiedzieć?

Zespół policystycznych jajników wiąże się z bezowulacyjnymi cyklami, co oznacza, że zajście w ciążę może być utrudnione. Na szczęście – dzięki odpowiedniemu leczeniu, stymulacji owulacji, monitoringowi cyklu miesiączkowego lub w niektórych przypadkach technikom wspomaganego rozrodu – możesz zostać mamą! 

Warto pamiętać, że PCOS zwiększa ryzyko powikłań, takich jak cukrzyca ciążowa czy nadciśnienie, dlatego kobiety, które spodziewają się dziecka, powinny być pod stałą kontrolą lekarza i stosować się do zaleceń dotyczących diety, aktywności fizycznej i suplementacji.

Sprawdź także: PMS – jak skutecznie radzić sobie z zespołem napięcia przedmiesiączkowego?

Jak widzisz, zespół policystycznych jajników to dosyć powszechne zaburzenie. Może ono wpływać na jakość życia i płodność kobiety. Jeżeli zaobserwujesz typowe objawy PCOS, warto skonsultować się ze specjalistą, który postawi diagnozę i w razie potrzeby wdroży odpowiednie leczenie. Pamiętaj, że przy tym schorzeniu ważne są także zmiany w stylu życia, zdrowa dieta oraz aktywność fizyczna, aby poprawić samopoczucie i – w przypadku starania się o dziecko – zwiększyć swoje szanse na ciążę.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o swoim zdrowiu, przeczytaj również inne artykuły, które dla Ciebie przygotowaliśmy na portalu Zdrowa ONA!

W maju 2026 roku opublikowano międzynarodowy konsensus dotyczący PCOS, zgodnie z którym schorzenie otrzymało nową nazwę: PMOS (ang. polyendocrine metabolic ovarian syndrome). Zmiana ma odzwierciedlać aktualną wiedzę medyczną i podkreślać, że choroba jest złożonym zaburzeniem hormonalno-metabolicznym, które wpływa na cały organizm kobiety. Przejście na nową nazwę będzie trwało 3 lata.