Zdrowa ona - rzetelnie o twoim zdrowiu
Objawy endometriozy: kobieta cierpiąca z powodu silnego bólu

Artykuł w kategorii:

Data publikacji: 2026-01-20

Objawy i leczenie endometriozy

Od dłuższego czasu zmagasz się m.in. z silnymi bólami brzucha podczas miesiączki oraz dyskomfortem przy współżyciu i nie wiesz, dlaczego tak się dzieje? Być może cierpisz na endometriozę. To choroba, która dotyka miliony kobiet! Sprawdź, jakie objawy występują w endometriozie, czym jest endometrioza, gdzie zgłosić się po pomoc i co zrobić, aby poprawić swój komfort życia.

Z tekstu dowiesz się:

  • Endometrioza – co to jest i dlaczego powoduje ból?
  • Jakie objawy mogą świadczyć o endometriozie?
  • Na czym polega diagnoza endometriozy?
  • Jak wygląda leczenie endometriozy?
  • Gdzie można leczyć endometriozę i czy trzeba za to płacić?
  • Gdzie można leczyć endometriozę i czy trzeba za to płacić?
  • Jak żyć z endometriozą na co dzień?

Endometrioza to przewlekła choroba ginekologiczna, w której tkanka podobna do błony śluzowej macicy występuje poza jamą macicy. Powoduje to przewlekły stan zapalny, zrosty i ból, a niekiedy także problemy z zajściem w ciążę. W artykule wyjaśniamy, jak rozpoznać endometriozę, na czym polega diagnoza i jakie są dostępne opcje leczenia – od terapii hormonalnej po specjalistyczne programy leczenia endometriozy oferowane w szpitalach.

Endometrioza – na czym polega ta choroba?

Szacuje się, że endometrioza dotyka co dziesiątą kobietę w wieku rozrodczym. Około 50% przypadków niepłodności u kobiet jest związanych z występowaniem endometriozy, którą stwierdza się, gdy tkanka podobna do endometrium, czyli do błony śluzowej macicy, rozrasta się w innych, nietypowych dla niej miejscach w organizmie – np. jajnikach, jajowodach, otrzewnej, pęcherzu moczowym czy jelitach.

Taka tkanka jest czynna hormonalnie i reaguje na zmiany hormonalne zachodzące w cyklu miesiączkowym, podobnie jak endometrium w macicy, które regularnie się złuszcza. Problem polega jednak na tym, że ta tkanka ulega złuszczeniu w nietypowych dla siebie miejscach i nie ma możliwości wydostania się z organizmu, co prowadzi do powstawania stanów zapalnych i zrostów. Skutkiem tego mogą być silne dolegliwości bólowe, które utrudniają codzienne funkcjonowanie, a także problemy z płodnością.

Specjaliści wyróżniają trzy rodzaje endometriozy:

  • torbiele endometrialne jajników (tzw. postać jajnikowa),
  • endometrioza otrzewnowa (ogniska zapalne znajdują się na powierzchni otrzewnej),
  • endometrioza głęboka (tkanka endometrialna nacieka otrzewną na głębokość ponad 5 mm).
Etiologia endometriozy jest złożona i nie do końca poznana, ale uważa się, że wynika z interakcji czynników genetycznych, immunologicznych, hormonalnych i środowiskowych. Najbardziej znana jest teoria wstecznego miesiączkowania (retrogresji), sugerująca cofanie się krwi z komórkami endometrium przez jajowody do jamy brzusznej, gdzie komórki te się zagnieżdżają. Inne hipotezy to metaplazja komórek otrzewnej, zaburzenia immunologiczne uniemożliwiające eliminację tych komórek oraz wpływ czynników epigenetycznych i toksyn.

Do najbardziej znanych teorii i czynników etiologicznych endometriozy należą:

  • wsteczne miesiączkowanie (retrogresja): krew menstruacyjna wraz z tkanką endometrialną cofa się przez jajowody do jamy otrzewnowej i osadza się poza macicą, tworząc ogniska;
  • teoria metaplazji: komórki wyścielające otrzewną (peritoneum) pod wpływem czynników hormonalnych lub środowiskowych przekształcają się w komórki przypominające endometrium;
  • czynniki genetyczne: predyspozycje dziedziczne (u krewnych pierwszego stopnia) zwiększają ryzyko choroby, sugerując rolę polimorfizmów genów związanych z hormonami i detoksykacją;
  • zaburzenia immunologiczne: nieprawidłowe działanie układu odpornościowego nie jest w stanie usunąć ektopowych komórek endometrium.
  • czynniki hormonalne: związane z nadmierną ekspozycją na estrogeny (wczesne miesiączkowanie, późna menopauza, otyłość);
  • czynniki środowiskowe i epigenetyczne: narażenie na niektóre substancje chemiczne (np. dioksyny, ftalany), a także styl życia (palenie, kawa) mogą wpływać na rozwój choroby.

Prof. Rafał Stojko, ginekolog-onkolog

Czytaj też: Jak rozmawiać z partnerem o chorobie ginekologicznej?

Objawy endometriozy – jak rozpoznać chorobę?

Endometrioza może przebiegać w sposób niezauważalny i latami rozwijać się niemal bezobjawowo. Zdarza się, że kobieta dowiaduje się o tej chorobie dopiero wtedy, gdy zaczyna szukać przyczyn kolejnych niepowodzeń zajścia w ciążę. Najczęstsze objawy endometriozy to:

  • silne bóle menstruacyjne i obfite miesiączki,
  • przewlekły ból miednicy,
  • dyspareunia (bolesne stosunki),
  • bóle podczas oddawania moczu lub stolca,
  • zaparcia lub biegunki,
  • przewlekły ból brzucha (występujący niezależnie od fazy cyklu miesiączkowego).

Warto zwrócić uwagę, że rozpoznanie choroby nie zawsze jest oczywiste. Endometrioza u każdej kobiety może przebiegać inaczej, a jej objawy często są mylone z innymi schorzeniami czy dolegliwościami, dlatego czasami postawienie trafnej diagnozy trwa latami. Jeśli jednak czujesz, że Twój ból jest zbyt silny, a miesiączki są zbyt obfite, nie ignoruj tego. To sygnał, że organizm potrzebuje pomocy!

Przeczytaj też: Miesiączka już nie jako bolączka?

Diagnoza endometriozy – jakie badania wykonać i gdzie szukać pomocy?

Pierwsze kroki skieruj do gabinetu swojego ginekologa. To on pokieruje Twoim dalszym leczeniem i, jeśli zajdzie potrzeba, skieruje Cię do specjalistycznego ośrodka leczenia endometriozy. W trakcie wizyty ginekologicznej specjalista najpierw powinien zapytać o Twoje dolegliwości, historię oraz przebieg cyklu miesiączkowego i ewentualne problemy z płodnością, a następnie wykonać standardowe badanie ginekologiczne i USG przezpochwowe.

Metodą uznaną za złoty standard jest wykonanie eksperckiego USG – głowicą przezpochwową wg. protokołu IDEA. Rezonans magnetyczny stanowi badanie o wysokiej przydatności, jednakże nie jest badaniem dynamicznym. Nie sprawdza ruchomości narządu, podatności tkanek na ucisk oraz na bodziec bólowy.

Prof. Rafał Stojko, ginekolog-onkolog

Endometrioza: leczenie hormonalne lub laparoskopia

Leczenie endometriozy jest procesem długofalowym i wymaga indywidualnego podejścia. Celem terapii jest przede wszystkim łagodzenie objawów, zmniejszenie bólu i poprawa jakości życia u pacjentki.

Pierwszym etapem jest leczenie farmakologiczne – i co ważne, może je prowadzić każdy ginekolog, nie tylko lekarz z ośrodka specjalistycznego. W objawowym leczeniu endometriozy stosuje się leki przeciwbólowe oraz hormonalne. Najczęściej są to złożone tabletki antykoncepcyjne, preparaty z gestagenami lub analogi gonadoliberyny (GnRH). Terapia hormonalna polega na zmniejszeniu poziomu estrogenów, które stymulują wzrost tkanki endometrialnej, co prowadzi do zahamowania aktywności ognisk endometrialnych i zmniejszenia stanu zapalnego.

Nowoczesne podejście współczesnej medycyny koncentruje się na minimalizowaniu potrzeby wczesnej operacji. Jeśli jednak leczenie farmakologiczne nie daje poprawy, wyniki badań są niejednoznaczne lub ujemne – mimo wciąż występujących objawów – możesz zostać skierowana na laparoskopię. To zabieg, który pozwala „zajrzeć do wnętrza jamy brzusznej” i ocenić rozległość ognisk choroby. W trakcie laparoskopii lekarz może jednocześnie usunąć zmienione fragmenty tkanek, co może przynieść ulgę w bólu i zwiększyć Twoje szanse na zajście w ciążę.

Gdzie leczyć endometriozę w Polsce – specjalistyczne ośrodki i program NFZ

W Polsce działa coraz więcej ośrodków leczenia endometriozy, które realizują ministerialny program bezpłatnej i kompleksowej opieki. Program finansowany przez NFZ obejmuje leczenie zachowawcze, operacyjne oraz pooperacyjne zaawansowanej endometriozy.

Do najważniejszych ośrodków, które otrzymały pozytywną opinię konsultanta krajowego w dziedzinie położnictwa i ginekologii, należą m.in.:

  • Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie,
  • Opolskie Centrum Onkologii im. prof. T. Koszarowskiego,
  • Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi,
  • Wojskowy Szpital Kliniczny w Lublinie,
  • Szpital Uniwersytecki w Krakowie,
  • Katowickie Centrum Onkologii w Katowicach,
  • Szpital Pomorski w Gdyni,
  • Wielkopolskie Centrum Onkologii w Poznaniu.

Warto pamiętać, że każdy ginekolog może skierować Cię do takiego ośrodka. Możesz również przechodzić farmakologiczne leczenie endometriozy w gabinecie ginekologicznym w swojej okolicy.

Endometrioza a płodność – jak choroba wpływa na zajście w ciążę?

Dla wielu kobiet diagnoza endometriozy wiąże się z lękiem o przyszłe macierzyństwo. Choroba może bowiem utrudniać zapłodnienie. Zmiany zapalne i zrosty mogą zaburzać owulację i wpływać na drożność jajowodów. Na szczęście dobra wiadomość jest taka, że wczesna diagnoza endometriozy i wsparcie specjalistów dają bardzo dobre efekty. Dzięki odpowiedniemu leczeniu hormonalnemu, farmakologicznemu, a czasem chirurgicznemu wiele kobiet z endometriozą zostaje mamami – w wyniku porodu naturalnego lub metod wspomaganego rozrodu.

Ciąża u pacjentki z endometriozą to ciąża podwyższonego ryzyka, obarczona zwiększonym ryzykiem poronienia, ciąży pozamacicznej, porodu przedwczesnego, łożyska przodującego i krwotoków (przed- i poporodowych), a także ograniczonym wzrostem wewnątrzmacicznym płodu (SGA), co wymaga ścisłej opieki i monitorowania specjalistycznego zespołu medycznego (chociaż wysoki poziom progesteronu w ciąży często łagodzi objawy endometriozy).

Powikłania w ciąży u pacjentki chorej na endometriozę:

Wczesna ciąża: zwiększone ryzyko poronienia oraz ciąży pozamacicznej.

Ciąża i poród: wyższe ryzyko łożyska przodującego, krwotoków (przed i po porodzie), porodu przedwczesnego, a nawet pęknięcia macicy czy perforacji torbieli.

Dla płodu: ryzyko urodzenia dziecka małego w stosunku do wieku ciążowego (SGA).

Inne powikłania: może wystąpić cukrzyca ciążowa (GDM) i nadciśnienie ciążowe.

Prof. Rafał Stojko, ginekolog-onkolog

Endometrioza – życie z chorobą przewlekłą

Jeśli okazało się, że masz endometriozę, spróbuj złagodzić jej objawy. Może wesprzeć Cię w tym przeciwzapalna dieta. Warto zwrócić uwagę na to, co trafia na Twój talerz. Choć jadłospis nie zastąpi leczenia, to może zmniejszyć stany zapalne w organizmie i poprawić Twoje samopoczucie.

Specjaliści rekomendują, aby jeść regularne posiłki składające się z różnorodnych produktów. Postaw na warzywa i owoce bogate w przeciwutleniacze. Czerwone mięso zamień na zdrowsze źródła białka – np. drób, ryby czy rośliny strączkowe. Sięgaj po produkty pełnoziarniste i zdrowe tłuszcze pochodzące z awokado, oliwy i orzechów. Ogranicz też wysokoprzetworzoną żywność, tłuszcze nasycone oraz cukier.

Zadbaj również o zdrowy styl życia – regularny sen, unikanie używek i utrzymanie prawidłowej masy ciała. To bardzo ważne m.in. dla Twojej równowagi hormonalnej. Pomocna jest także umiarkowana aktywność fizyczna (np. joga, pilates, spacery czy pływanie), która poprawia krążenie, redukuje stres i pomaga w łagodzeniu bólu. Takie podejście – łączące leczenie, dietę i troskę o siebie – pozwala lepiej kontrolować przebieg endometriozy i wpływa na jakość życia.

Sprawdź także: PMS – jak skutecznie radzić sobie z zespołem napięcia przedmiesiączkowego?

Endometrioza to choroba, o której warto mówić głośno. Choć jej objawy bywają bolesne i często są trudne do zniesienia, dzięki wczesnej diagnozie i odpowiedniemu leczeniu możesz odzyskać zdrowie i komfort życia. Leczenie endometriozy to proces, który obejmuje farmakoterapię, w tym leczenie hormonalne, a w razie potrzeby również leczenie chirurgiczne. W Polsce masz dostęp do ośrodków, które oferują bezpłatną opiekę w ramach NFZ – a pierwszy krok możesz zrobić już dziś, umawiając się na wizytę u swojego ginekologa. Pamiętaj, że nie jesteś sama z tym problemem – zawsze możesz liczyć na wsparcie. Masz prawo do pomocy, diagnozy i życia bez bólu!

Chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak możesz o siebie zadbać? Przeczytaj pozostałeartykuły, które dla Ciebie przygotowaliśmy na portalu Zdrowa ONA!

Źródła:

  1. Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia. Możesz leczyć endometriozę na NFZ. Online: https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/mozesz-leczyc-endometrioze-na-nfz. Dostęp: 15.01.2026.
  2. Kędzia M., Basta P., Czajkowski K.et al. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące postępowania w przypadku kobiet z endometriozą. „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2024, t. 9, nr 2, s. 89-123. Online: https://pokonacendometrioze.pl/rekomendacje/. Dostęp: 15.01.2026.
  3. Agencja Badań Medycznych. Endometrioza. Online: https://endometrioza.abm.gov.pl/end/. Dostęp: 15.01.2026.
  4. Ministerstwo Zdrowia. Leczenie endometriozy – bezpłatna, kompleksowa opieka. Online: https://www.gov.pl/web/zdrowie/leczenie-endometriozy–bezplatna-kompleksowa-opieka. Dostęp: 15.01.2026.
  5. Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia. Dieta w endometriozie. Online: https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/dieta-w-endometriozie. Dostęp: 15.01.2026.