Artykuł w kategorii:
Data publikacji: 2026-01-20
Objawy i leczenie endometriozy
Od dłuższego czasu zmagasz się m.in. z silnymi bólami brzucha podczas miesiączki oraz dyskomfortem przy współżyciu i nie wiesz, dlaczego tak się dzieje? Być może cierpisz na endometriozę. To choroba, która dotyka miliony kobiet! Sprawdź, jakie objawy występują w endometriozie, czym jest endometrioza, gdzie zgłosić się po pomoc i co zrobić, aby poprawić swój komfort życia.
Z tekstu dowiesz się:
- Endometrioza – co to jest i dlaczego powoduje ból?
- Jakie objawy mogą świadczyć o endometriozie?
- Na czym polega diagnoza endometriozy?
- Jak wygląda leczenie endometriozy?
- Gdzie można leczyć endometriozę i czy trzeba za to płacić?
- Gdzie można leczyć endometriozę i czy trzeba za to płacić?
- Jak żyć z endometriozą na co dzień?
Endometrioza to przewlekła choroba ginekologiczna, w której tkanka podobna do błony śluzowej macicy występuje poza jamą macicy. Powoduje to przewlekły stan zapalny, zrosty i ból, a niekiedy także problemy z zajściem w ciążę. W artykule wyjaśniamy, jak rozpoznać endometriozę, na czym polega diagnoza i jakie są dostępne opcje leczenia – od terapii hormonalnej po specjalistyczne programy leczenia endometriozy oferowane w szpitalach.
Endometrioza – na czym polega ta choroba?
Szacuje się, że endometrioza dotyka co dziesiątą kobietę w wieku rozrodczym. Około 50% przypadków niepłodności u kobiet jest związanych z występowaniem endometriozy, którą stwierdza się, gdy tkanka podobna do endometrium, czyli do błony śluzowej macicy, rozrasta się w innych, nietypowych dla niej miejscach w organizmie – np. jajnikach, jajowodach, otrzewnej, pęcherzu moczowym czy jelitach.
Taka tkanka jest czynna hormonalnie i reaguje na zmiany hormonalne zachodzące w cyklu miesiączkowym, podobnie jak endometrium w macicy, które regularnie się złuszcza. Problem polega jednak na tym, że ta tkanka ulega złuszczeniu w nietypowych dla siebie miejscach i nie ma możliwości wydostania się z organizmu, co prowadzi do powstawania stanów zapalnych i zrostów. Skutkiem tego mogą być silne dolegliwości bólowe, które utrudniają codzienne funkcjonowanie, a także problemy z płodnością.
Specjaliści wyróżniają trzy rodzaje endometriozy:
- torbiele endometrialne jajników (tzw. postać jajnikowa),
- endometrioza otrzewnowa (ogniska zapalne znajdują się na powierzchni otrzewnej),
- endometrioza głęboka (tkanka endometrialna nacieka otrzewną na głębokość ponad 5 mm).
Do najbardziej znanych teorii i czynników etiologicznych endometriozy należą:
- wsteczne miesiączkowanie (retrogresja): krew menstruacyjna wraz z tkanką endometrialną cofa się przez jajowody do jamy otrzewnowej i osadza się poza macicą, tworząc ogniska;
- teoria metaplazji: komórki wyścielające otrzewną (peritoneum) pod wpływem czynników hormonalnych lub środowiskowych przekształcają się w komórki przypominające endometrium;
- czynniki genetyczne: predyspozycje dziedziczne (u krewnych pierwszego stopnia) zwiększają ryzyko choroby, sugerując rolę polimorfizmów genów związanych z hormonami i detoksykacją;
- zaburzenia immunologiczne: nieprawidłowe działanie układu odpornościowego nie jest w stanie usunąć ektopowych komórek endometrium.
- czynniki hormonalne: związane z nadmierną ekspozycją na estrogeny (wczesne miesiączkowanie, późna menopauza, otyłość);
- czynniki środowiskowe i epigenetyczne: narażenie na niektóre substancje chemiczne (np. dioksyny, ftalany), a także styl życia (palenie, kawa) mogą wpływać na rozwój choroby.
Prof. Rafał Stojko, ginekolog-onkolog
Czytaj też: Jak rozmawiać z partnerem o chorobie ginekologicznej?
Objawy endometriozy – jak rozpoznać chorobę?
Endometrioza może przebiegać w sposób niezauważalny i latami rozwijać się niemal bezobjawowo. Zdarza się, że kobieta dowiaduje się o tej chorobie dopiero wtedy, gdy zaczyna szukać przyczyn kolejnych niepowodzeń zajścia w ciążę. Najczęstsze objawy endometriozy to:
- silne bóle menstruacyjne i obfite miesiączki,
- przewlekły ból miednicy,
- dyspareunia (bolesne stosunki),
- bóle podczas oddawania moczu lub stolca,
- zaparcia lub biegunki,
- przewlekły ból brzucha (występujący niezależnie od fazy cyklu miesiączkowego).
Warto zwrócić uwagę, że rozpoznanie choroby nie zawsze jest oczywiste. Endometrioza u każdej kobiety może przebiegać inaczej, a jej objawy często są mylone z innymi schorzeniami czy dolegliwościami, dlatego czasami postawienie trafnej diagnozy trwa latami. Jeśli jednak czujesz, że Twój ból jest zbyt silny, a miesiączki są zbyt obfite, nie ignoruj tego. To sygnał, że organizm potrzebuje pomocy!
Przeczytaj też: Miesiączka już nie jako bolączka?
Diagnoza endometriozy – jakie badania wykonać i gdzie szukać pomocy?
Pierwsze kroki skieruj do gabinetu swojego ginekologa. To on pokieruje Twoim dalszym leczeniem i, jeśli zajdzie potrzeba, skieruje Cię do specjalistycznego ośrodka leczenia endometriozy. W trakcie wizyty ginekologicznej specjalista najpierw powinien zapytać o Twoje dolegliwości, historię oraz przebieg cyklu miesiączkowego i ewentualne problemy z płodnością, a następnie wykonać standardowe badanie ginekologiczne i USG przezpochwowe.
Prof. Rafał Stojko, ginekolog-onkolog
Endometrioza: leczenie hormonalne lub laparoskopia
Leczenie endometriozy jest procesem długofalowym i wymaga indywidualnego podejścia. Celem terapii jest przede wszystkim łagodzenie objawów, zmniejszenie bólu i poprawa jakości życia u pacjentki.
Pierwszym etapem jest leczenie farmakologiczne – i co ważne, może je prowadzić każdy ginekolog, nie tylko lekarz z ośrodka specjalistycznego. W objawowym leczeniu endometriozy stosuje się leki przeciwbólowe oraz hormonalne. Najczęściej są to złożone tabletki antykoncepcyjne, preparaty z gestagenami lub analogi gonadoliberyny (GnRH). Terapia hormonalna polega na zmniejszeniu poziomu estrogenów, które stymulują wzrost tkanki endometrialnej, co prowadzi do zahamowania aktywności ognisk endometrialnych i zmniejszenia stanu zapalnego.
Nowoczesne podejście współczesnej medycyny koncentruje się na minimalizowaniu potrzeby wczesnej operacji. Jeśli jednak leczenie farmakologiczne nie daje poprawy, wyniki badań są niejednoznaczne lub ujemne – mimo wciąż występujących objawów – możesz zostać skierowana na laparoskopię. To zabieg, który pozwala „zajrzeć do wnętrza jamy brzusznej” i ocenić rozległość ognisk choroby. W trakcie laparoskopii lekarz może jednocześnie usunąć zmienione fragmenty tkanek, co może przynieść ulgę w bólu i zwiększyć Twoje szanse na zajście w ciążę.
Gdzie leczyć endometriozę w Polsce – specjalistyczne ośrodki i program NFZ
W Polsce działa coraz więcej ośrodków leczenia endometriozy, które realizują ministerialny program bezpłatnej i kompleksowej opieki. Program finansowany przez NFZ obejmuje leczenie zachowawcze, operacyjne oraz pooperacyjne zaawansowanej endometriozy.
- Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie,
- Opolskie Centrum Onkologii im. prof. T. Koszarowskiego,
- Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi,
- Wojskowy Szpital Kliniczny w Lublinie,
- Szpital Uniwersytecki w Krakowie,
- Katowickie Centrum Onkologii w Katowicach,
- Szpital Pomorski w Gdyni,
- Wielkopolskie Centrum Onkologii w Poznaniu.
Warto pamiętać, że każdy ginekolog może skierować Cię do takiego ośrodka. Możesz również przechodzić farmakologiczne leczenie endometriozy w gabinecie ginekologicznym w swojej okolicy.
Endometrioza a płodność – jak choroba wpływa na zajście w ciążę?
Dla wielu kobiet diagnoza endometriozy wiąże się z lękiem o przyszłe macierzyństwo. Choroba może bowiem utrudniać zapłodnienie. Zmiany zapalne i zrosty mogą zaburzać owulację i wpływać na drożność jajowodów. Na szczęście dobra wiadomość jest taka, że wczesna diagnoza endometriozy i wsparcie specjalistów dają bardzo dobre efekty. Dzięki odpowiedniemu leczeniu hormonalnemu, farmakologicznemu, a czasem chirurgicznemu wiele kobiet z endometriozą zostaje mamami – w wyniku porodu naturalnego lub metod wspomaganego rozrodu.
Powikłania w ciąży u pacjentki chorej na endometriozę:
Wczesna ciąża: zwiększone ryzyko poronienia oraz ciąży pozamacicznej.
Ciąża i poród: wyższe ryzyko łożyska przodującego, krwotoków (przed i po porodzie), porodu przedwczesnego, a nawet pęknięcia macicy czy perforacji torbieli.
Dla płodu: ryzyko urodzenia dziecka małego w stosunku do wieku ciążowego (SGA).
Inne powikłania: może wystąpić cukrzyca ciążowa (GDM) i nadciśnienie ciążowe.
Prof. Rafał Stojko, ginekolog-onkolog
Endometrioza – życie z chorobą przewlekłą
Jeśli okazało się, że masz endometriozę, spróbuj złagodzić jej objawy. Może wesprzeć Cię w tym przeciwzapalna dieta. Warto zwrócić uwagę na to, co trafia na Twój talerz. Choć jadłospis nie zastąpi leczenia, to może zmniejszyć stany zapalne w organizmie i poprawić Twoje samopoczucie.
Specjaliści rekomendują, aby jeść regularne posiłki składające się z różnorodnych produktów. Postaw na warzywa i owoce bogate w przeciwutleniacze. Czerwone mięso zamień na zdrowsze źródła białka – np. drób, ryby czy rośliny strączkowe. Sięgaj po produkty pełnoziarniste i zdrowe tłuszcze pochodzące z awokado, oliwy i orzechów. Ogranicz też wysokoprzetworzoną żywność, tłuszcze nasycone oraz cukier.
Zadbaj również o zdrowy styl życia – regularny sen, unikanie używek i utrzymanie prawidłowej masy ciała. To bardzo ważne m.in. dla Twojej równowagi hormonalnej. Pomocna jest także umiarkowana aktywność fizyczna (np. joga, pilates, spacery czy pływanie), która poprawia krążenie, redukuje stres i pomaga w łagodzeniu bólu. Takie podejście – łączące leczenie, dietę i troskę o siebie – pozwala lepiej kontrolować przebieg endometriozy i wpływa na jakość życia.
Sprawdź także: PMS – jak skutecznie radzić sobie z zespołem napięcia przedmiesiączkowego?
Endometrioza to choroba, o której warto mówić głośno. Choć jej objawy bywają bolesne i często są trudne do zniesienia, dzięki wczesnej diagnozie i odpowiedniemu leczeniu możesz odzyskać zdrowie i komfort życia. Leczenie endometriozy to proces, który obejmuje farmakoterapię, w tym leczenie hormonalne, a w razie potrzeby również leczenie chirurgiczne. W Polsce masz dostęp do ośrodków, które oferują bezpłatną opiekę w ramach NFZ – a pierwszy krok możesz zrobić już dziś, umawiając się na wizytę u swojego ginekologa. Pamiętaj, że nie jesteś sama z tym problemem – zawsze możesz liczyć na wsparcie. Masz prawo do pomocy, diagnozy i życia bez bólu!
Źródła:
- Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia. Możesz leczyć endometriozę na NFZ. Online: https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/mozesz-leczyc-endometrioze-na-nfz. Dostęp: 15.01.2026.
- Kędzia M., Basta P., Czajkowski K.et al. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące postępowania w przypadku kobiet z endometriozą. „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2024, t. 9, nr 2, s. 89-123. Online: https://pokonacendometrioze.pl/rekomendacje/. Dostęp: 15.01.2026.
- Agencja Badań Medycznych. Endometrioza. Online: https://endometrioza.abm.gov.pl/end/. Dostęp: 15.01.2026.
- Ministerstwo Zdrowia. Leczenie endometriozy – bezpłatna, kompleksowa opieka. Online: https://www.gov.pl/web/zdrowie/leczenie-endometriozy–bezplatna-kompleksowa-opieka. Dostęp: 15.01.2026.
- Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia. Dieta w endometriozie. Online: https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/dieta-w-endometriozie. Dostęp: 15.01.2026.
